 |
| Fotografía do mural en graffiti realizado polo artista ORDE KAOS |
Florencio
Manuel Delgado Gurriarán (1903 -1987)
Florencio
M. Delgado Gurriarán naceu entre retortas cepeiras e vellos castiñeiros en Córgomo, unha aldea do concello ourensán
de Vilamartín de Valdeorras, o 27 de agosto de 1903. Foi o máis novo de seis
irmáns. Un deles tamén se chamaba Florencio, mais morreu ao pouco de nacer, e o
noso poeta, como era costume na época, herdou o seu nome.
Aos seis anos marchou a Ourense e, aos dez, a
Palencia; traslados forzosos, motivados polo traballo do seu pai, enxeñeiro
agrónomo. Nesta última cidade empezou o bacharelato que rematou en Valladolid,
a onde se volvera mudar a familia. Alí cursa a carreira de Dereito, que remata
en 1924.
Os
veráns pasábaos en Valdeorras e iso permitiulle manter as súas raíces e a súa
lingua, descubrir a obra de Rosalía de Castro e Curros Enríquez na biblioteca
da súa casa e seguir sendo tamén un rapaz de aldea.
En
1928 regresa a Galicia. Traballa como pasante no bufete do avogado Segundo
Trincado do Barco de Valdeorras e prepara a oposición para rexistrador da
propiedade.
Florencio
intégrase plenamente na vida da comarca. Participa nas comisións das festas
patronais, xoga ao fútbol e organiza actividades culturais. Gustáballe a música
e posuía unha voz que destacaba en todas as esmorgas e romarías da mocidade de
Córgomo, e iso que este lugar sempre gozou dunha merecida fama de bos
cantantes.
Aínda
que xa empezara a escribir de cativo, foi nesta época cando comezou a publicar
os primeiros versos nas revistas Heraldo de Galicia e A Nosa Terra. Desde entón
nunca abandonou o hábito de asinar a miúdo con pseudónimos como Corgomófilo,
Porto do Río ou Nadel.
En
1934, publicou o seu primeiro libro, Bebedeira, na editorial Nós. O obra, na
liña de Amado Carballo, contén poesías que loan o viño, os montes, a fauna e a
flora de Valdeorras. A crítica acolleuno ben.
O seu
compromiso e o seu amor por Galicia levárono ao mundo da política. Foi membro
das Irmandades da Fala e do Partido Galeguista. Relaciónase con Otero Pedrayo,
Alexandre Bóveda e Castelao e con eles asiste a mitins e participa na campaña a
prol do Estatuto de autonomía.
En
1936, coa chegada da Guerra Civil, tivo agocharse uns días en Zamora e
Valladolid. Logo fuxiu a Portugal e, desde alí, a Francia. Dous anos despois
viaxa a Barcelona onde publica poemas de loita e de denuncia do franquismo e
axúdalles a pasar a Portugal aos guerrilleiros agochados nos montes galegos.
En
1939, xa na fin da guerra, volve a Francia e organiza a marcha dos refuxiados a
América Latina. En xuño, con case un milleiro de persoas máis, saíu no buque
Ipanema con destino a México, onde traballou de vendedor de fertilizantes,
zapatos e aceites e despois na farmacéutica Queralt Mir, casou con Celia, coa
que tivo cinco fillos, e viviu o resto da súa vida.
No
país de acollida participou activamente na vida cultural dos exiliados. Editou,
con outros galegos entusiastas, a revista Saudade, que inclúe varios textos
seus e colaborou no Cancioneiro da loita
galega, publicado na capital azteca en 1943, no que aparece unha serie de
poemas seus, asinados co pseudónimo de Nadel.
Xa a
finais dos anos cincuenta aparece a revista Vieiros, que fundou con outros tres
galeguistas e que foi a máis importante do exilio galego en México. Tamén
traduciu ao galego unha serie de poemas de autores franceses, coa que gañou un
premio e que se publicaron no libro colectivo Poesía inglesa e francesa vertida
ao galego en 1949.
No
ano 1963, saíu do prelo Galicia Infinda, con 43 poemas que abranguen máis de 20
anos de traballo. É un libro no que mestura composicións de temas moi diversos,
entre elas varias de temática mexicana, realmente singulares.
En
1968, despois de máis de 30 anos, regresou a Valdeorras. Aínda volveu visitar a
súa terra dúas veces máis: en 1976 e, por último, en 1981. Nesta ocasión
nomeárono socio de honra do Instituto de Estudos Valdeorreses e membro
correspondente da Real Academia Galega entre outros recoñecementos. Neste mesmo
ano tamén apareceu Cantarenas, unha antoloxía que recolle poesías xa editadas
en Bebedeira e Galicia infinda, xunto con outras máis recentes dedicadas ao
viño.
En
1986, publicou O soño do guieiro, un poemario con moitas composicións de corte
político, moi críticas coa ditadura de Franco.
O día 14 de maio de 1987, aos 84 anos, morreu en
California, cando visitaba unha das súas fillas. As súas cinzas foron
trasladadas ao seu Córgomo querido, onde sempre quixo volver; alí repousan, no
cemiterio parroquial.
“Terra a nosa!”
“Galego sempre”